Deposito­garantie­stelsel, BKR en hypotheek: sparen en lenen

Depositogarantie: wat is gedekt en wat niet?

Het tijdelijk hoog saldo geldt sinds 1 september 2024 (daarvoor 3 maanden) en alleen voor natuurlijke personen. Het tegoed moet aantoonbaar te maken hebben met:

• de aan- of verkoop van de eigen woning;
• een uitkering uit pensioen, arbeidsongeschiktheid, ontslag, levensverzekering, of de verdeling van een huwelijksgemeenschap of nalatenschap;
• een verzekeringsuitkering of schadevergoeding wegens een misdrijf of onterechte veroordeling.

De klant moet dit zelf melden en aantonen. Het DGS is er voor particulieren en vrijwel alle bedrijven en organisaties, ook zzp'ers, verenigingen en stichtingen. Een eenmanszaak deelt de € 100.000 met het privétegoed van de eigenaar. Uitgesloten zijn onder meer banken, verzekeraars, pensioenfondsen en overheden.

Naast het DGS bestaat het beleggerscompensatiestelsel: maximaal € 20.000 per persoon, als een bank of beleggingsonderneming jouw geld of effecten niet kan teruggeven. Koersverlies is niet gedekt.

BKR: welke kredieten worden geregistreerd?

Het BKR moet consumenten beschermen tegen overkreditering. Een kredietgever moet meedoen aan kredietregistratie (art. 4:32 Wft) en het register raadplegen bij een krediet van meer dan € 250.

Ook private lease, schuldhulpverlening en een restschuld na verkoop van een huis worden geregistreerd. Een wetsvoorstel om de bewaartermijn naar 3 jaar te verkorten, was op 1 januari 2026 niet in werking.

Consumptief krediet en de maximale kredietvergoeding

Een geldkrediet geeft je een geldsom. Bij een goederenkrediet krijg je een roerende zaak, met uitgestelde betaling. De vormen (toetsterm 1c.5):

• Aflopend krediet (persoonlijke lening): vast bedrag, vaste looptijd, vaste termijnen.
• Doorlopend krediet: een limiet waarbinnen je opneemt en aflost.
• Rekening-courantkrediet: rood staan op je betaalrekening. Met afspraak is dat een geoorloofde debetstand; zonder afspraak een overschrijding.
• Huurkoop: koop op afbetaling waarbij de verkoper eigenaar blijft tot alles betaald is.

De kredietsom is het geleende bedrag (bij doorlopend krediet de limiet). De kredietvergoeding is alles wat je voor het krediet betaalt, in welke vorm ook. Het maximum daarvan is de wettelijke rente plus 8 procentpunt (Besluit kredietvergoeding).

Andere regels om te kennen:

• Je mag een kredietovereenkomst binnen 14 kalenderdagen zonder reden herroepen.
• Reclame bevat de waarschuwing "Let op! Geld lenen kost geld".
• De kredietgever mag het krediet pas opeisen bij een achterstand van minstens 2 maanden, en na een ingebrekestelling waarna de klant nalatig blijft (art. 7:77 BW).
• De nieuwe Europese richtlijn consumentenkrediet (CCD2) gold op 1 januari 2026 nog niet.

Hypotheek: begrippen en aflossingsvormen

Een recht van hypotheek is een zekerheidsrecht op een registergoed, zoals een huis. De schuldeiser mag zich daarop bij voorrang verhalen (art. 3:227 BW). Betaalt de klant niet, dan kan de bank het huis openbaar laten verkopen zonder rechter (parate executie).

De notaris maakt de leveringsakte (de koper wordt eigenaar) en de hypotheekakte. Beide worden ingeschreven in de openbare registers van het Kadaster.

Voor renteaftrek op een eigenwoningschuld vanaf 2013 moet je minstens annuïtair aflossen in 360 maanden; lineair voldoet ook, aflossingsvrij niet. In 2026 mag je maximaal 100% van de woningwaarde lenen, tot 106% met energiebesparende voorzieningen.

De Nationale Hypotheek Garantie (NHG) is een borgstelling door de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen. Voordelen: een lagere rente, en kwijtschelding van een restschuld bij gedwongen verkoop als de klant te goeder trouw was. Wat vroeger "kostengrens" heette, is sinds 2024 de NHG-grens.

Een variabele rente kan tussentijds wijzigen. Een vaste rente staat vast tijdens de rentevaste periode. Hoe langer die periode, hoe hoger de rente meestal is: zekerheid kost een opslag.

Beleggen: categorieën en het effect van rente

De zes beleggingscategorieën van toetsterm 1b.17 zijn aandelen, obligaties, vastgoed, liquide middelen, derivaten en beleggingsobjecten. Een open beleggingsfonds geeft doorlopend participaties uit en neemt ze in. Een besloten fonds heeft een vast aantal, dat via de beurs wordt verhandeld.

Rente en obligaties. Een obligatie betaalt een vaste couponrente. Stijgt de marktrente, dan bieden nieuwe obligaties een hogere rente en wordt een bestaande obligatie minder waard: de koers daalt. Daalt de rente, dan stijgt de koers. Hoe langer de resterende looptijd, hoe sterker het effect. Voor aandelen werkt een rentestijging doorgaans negatief: bedrijven betalen meer voor hun leningen en sparen wordt relatief aantrekkelijker.

Toetstermen, en waar je moet rekenen

Deze stof valt onder toetstermen 1a.10, 1b.16 tot en met 1b.21, 1c.2 tot en met 1c.6, 1c.8 tot en met 1c.10, 1c.14, 1c.15, 1c.20, 1c.21, 1c.23, 1c.25 en 1c.26. Bijna allemaal kennistoetstermen; 1b.18, 1b.19, 1c.8, 1c.14, 1c.15, 1c.21 en 1c.26 vragen begrip. Rekenvragen over het DGS of de NHG-provisie vallen onder vaardigheid 2a.1.

Verder oefenen

Bedragen als de maximale kredietvergoeding en de NHG-grens veranderen elk jaar en zijn makkelijk te verwarren met oude cijfers. Toets jezelf in het gratis mini-examen en oefen daarna met een Basispas. Lees ook belasting en erfrecht voor box 3 en de eigen woning.