AOW⁠-⁠leeftijd 2026, sociale verzekeringen en pensioen

Volks- of werknemersverzekering: het verschil

	Volksverzekeringen	Werknemersverzekeringen
Welke	AOW, Anw, Wlz, AKW (kinderbijslag)	ZW, WW, WIA (met WGA en IVA)
Voor wie	Ingezetenen, en niet-ingezetenen die in Nederland loonbelasting betalen	Werknemers in dienstbetrekking
Uitvoerder	SVB (Wlz-zorg via zorgkantoren en CAK)	UWV
Premie	Via de inkomstenbelasting, in schijf 1	Via de werkgever
Gedekt risico	Ouderdom, overlijden van de kostwinner, langdurige zorg, kosten van kinderen	Ziekte, werkloosheid, langdurige arbeidsongeschiktheid

De premie volksverzekeringen is in 2026 samen 27,65%: AOW 17,90%, Anw 0,10% en Wlz 9,65%. Je betaalt die over maximaal € 38.883, dus hooguit € 10.751. Voor de AKW betaal je geen aparte premie: de Wet financiering sociale verzekeringen en de Belastingdienst noemen alleen premies voor AOW, Anw en Wlz. Daarom tellen sommige bronnen drie volksverzekeringen en andere (Rijksoverheid, SVB) vier.

Niet verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen zijn zzp'ers en directeur-grootaandeelhouders. Een zzp'er kan zich wel vrijwillig verzekeren bij het UWV voor ziekte en arbeidsongeschiktheid.

AOW-leeftijd van 2025 tot en met 2031

De AOW-leeftijd wordt 5 jaar vooraf vastgesteld en ligt daarna vast. Door de Wet verandering koppeling AOW-leeftijd stijgt hij met 8 maanden per jaar extra levensverwachting (de 2/3-koppeling). Je bouwt 2% AOW per verzekerd jaar op in de 50 jaar vóór je AOW-leeftijd. Elk jaar dat je niet verzekerd was, bijvoorbeeld omdat je in het buitenland woonde, kost 2%.

Anw: alleen in twee situaties

Een nabestaande krijgt een Anw-uitkering alleen als hij (art. 14 Anw):

• een ongehuwd kind jonger dan 18 verzorgt, of
• voor minstens 45% arbeidsongeschikt is.

De uitkering stopt bij de AOW-leeftijd. Wie geen kind jonger dan 18 verzorgt en niet arbeidsongeschikt is, krijgt dus geen Anw. Aanvullen kan met een partnerpensioen via de werkgever (onder de Wet toekomst pensioenen bij overlijden vóór de pensioendatum op risicobasis, maximaal 50% van het laatst genoten pensioengevend loon), een nabestaandenoverbruggingspensioen in de pensioenregeling, of een overlijdensrisicoverzekering.

Ziek, werkloos of arbeidsongeschikt

Zorg: eigen risico 2026 en de vier zorgwetten

De vergoeding van medische kosten loopt via vier regelingen: de Zorgverzekeringswet (curatieve zorg, zorgverzekeraars), de Wet langdurige zorg (volksverzekering), de Wmo 2015 (ondersteuning, gemeente) en de Jeugdwet (gemeente).

Wie in Nederland woont of hier loonbelasting betaalt, moet een basisverzekering sluiten. De verzekeraar moet iedereen accepteren. Je kiest uit een naturapolis, een restitutiepolis of een combinatiepolis. Aanvullende verzekeringen, zoals tandarts en fysiotherapie, kennen geen acceptatieplicht.

Pensioen: drie pijlers en de Wtp-deadline

Pijler	Wat	Wie regelt het
1	AOW, het basispensioen	Overheid
2	Aanvullend pensioen via de werkgever	Pensioenfonds, verzekeraar of PPI
3	Individuele aanvulling: lijfrente, banksparen, eigen besparingen	De klant zelf

De Wet toekomst pensioenen (Wtp) is op 1 juli 2023 ingegaan. Nieuwe regelingen zijn een solidaire premieovereenkomst (premies collectief belegd, resultaten per leeftijdsgroep verdeeld) of een flexibele premieovereenkomst (premies individueel belegd). De doorsneesystematiek verdwijnt: nu bouwt iedereen per euro premie even veel pensioen op, of je nu 25 of 60 bent. In het nieuwe stelsel blijft de premie voor iedereen gelijk, maar levert een euro premie van een jongere meer pensioen op, omdat die langer kan renderen. Pensioenfondsen moeten uiterlijk 1 januari 2028 zijn overgestapt; dat was eerst 1 januari 2027. Op 1 januari 2026 waren 30 fondsen overgestapt, onder meer PFZW en PMT. ABP volgt op 1 januari 2027.

Een pensioenfonds voert het pensioen collectief uit en beheert het vermogen zonder winstoogmerk; een verzekeraar neemt risico's over tegen premie. DNB houdt op beide prudentieel toezicht, de AFM gedragstoezicht.

Drie soorten pensioenfondsen moet je kennen:

• Bedrijfstakpensioenfonds (bpf): voor een of meer bedrijfstakken; de overheid kan deelname verplicht stellen.
• Ondernemingspensioenfonds (opf): voor één onderneming of groep.
• Algemeen pensioenfonds (apf): sinds 1 januari 2016; voert regelingen uit van meerdere werkgevers die niet met elkaar verbonden zijn, in afgescheiden collectiviteitkringen met elk een eigen vermogen.

Gemoedsbezwaarden kunnen bij de SVB ontheffing vragen van de premie voor een of meer volksverzekeringen, of voor alle werknemersverzekeringen samen. Ze betalen dan een vervangende belasting en krijgen geen AOW, maar vanaf de AOW-leeftijd een uitkering van hetzelfde bedrag.

Wat je voor eindterm 1d moet kennen

Dit valt onder eindterm 1d: toetstermen 1d.7 tot en met 1d.10, 1d.12 en 1d.15 tot en met 1d.19. Het zijn kennistoetstermen: je moet verzekeringen indelen, voorwaarden noemen en cijfers kennen.

Verder oefenen

Sociale zekerheid levert veel indeelvragen op: welke wet, welke uitvoerder, voor wie. Oefen ze in het gratis mini-examen en daarna met een Basispas. Lees ook belasting en erfrecht, want de premie volksverzekeringen loopt via box 1.